Ekklesia Leiden
Liturgische schikkingen 1e halfjaar 23
18 juni 2023: Bloemen zijn als de hand op de schouder (vrij naar ps. 131)
Serie: Psalmen
Thema: Psalm 131: ‘Stil in de arm van de ander’
Voorganger: Rien Wattel
Liturg: Japke van Malde
Liturgische schikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag
Floriografie:
De gele hand in de huishoudhandschoen symboliseert de hand op onze schouder uit psalm 131. De zonnebloem draait zich steeds naar de zon zoals de gelovige zich op God richt. Groen Appeltjesblad draagt de kleur van de hoop. Tweekleurige roodwitte Harlequin-trosroosjes zijn allemaal verschillend. Rode roos staat voor liefde en witte roos voor onschuld (zoals een kind). Symbool voor een heel bijzonder en uniek persoon (zoals wij allemaal in de ogen van God) staat een blauwe roos. Witte Lysianthus staat voor onschuld. De lichtgroene bloemetjes komen van de Vrouwenmantel of kindje-op-moeders-schoot.
Uit de liturgie:
Jij bent voor mij het licht van de liefde, de hand op mijn schouder. (…) Hartslag die klopt .[1] ‘Ubi caritas et amor, ubi caritas deus ubi est’, waarvan de vertaling is: Waar een warm hart is en liefde, daar is God.[2]
Alles verwachten van Hem, nu en in eeuwigheid.[3] Een pelgrimslied[4] van David (…) Als een kind, (…) stil op de arm van zijn moeder.[5] Hoop is ergens voor werken omdat het goed is, de zekerheid dat iets zinvol is. (…) Hoop is in beweging komen. (…) Hoop krijg je door vrijwilligerswerk te gaan doen.[6]
——
[1] Lied: ‘Geef mij een mens’ (t. S. de Vries, m. A. Oomen).
[2] Lied: ‘Ubi cartitas et amor, Deus ibi est’ (t. Taizė, m. J. Berthier).
[3] Psalm 131 uit Vijftig psalmen, Huub Oosterhuis en Michel van der Plas.
[4] Deze psalm tekent de ideale gemoedstoestand van een pelgrim voor het aangezicht van God. Bron: liturgie.nu/.
[5] Psalm 131, vers 1 en 2 – NBV.
[6] Slottekst: Tekstcollage van Vaclav Havel en Ricky Koole (middendeel; uit de Lentedienst-zonder-god 2023) – als ‘signalement’ van die mens uit Psalm 131.
Creatief en duurzaam hergebruik:
De rode, ronde dienbladen waren van een bepaald biermerk en komen van de Weggeeftafel in Oegstgeest, een initiatief van Hester Scheltens.
Liturgische schikkingen van andere vieringen, allemaal verzorgd door Monique van der Gaag, kunt U op onderstaande pagina’s vinden.
14 mei 2023: Muziekgevende, zwevende gieter met hemelse bloemen
Serie: Paulus in Galaten 3:28.
Thema: Noch man noch vrouw.
Voorganger: Jan Berkvens.
Liturg: Rinske Boersma
Liturgische schikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag.
Floriografie:
De liturgische kleur is nog steeds wit op deze vijfde zondag na Pasen. De witte roos staat voor liefde net zoals de witte Kalanchoë.
Uit de hemel komt een gieter, beplakt met oude, vertrouwde bladmuziek, die bloemenwater schenkt. Twee snelle muzieknoten in groen en wit verschijnen op de notenbalk. Ze zijn met elkaar verbonden. Mannen zingen misschien een toontje lager.[1] En vrouwen een toontje hoger? In een symfonie of harmonisch muziekstuk doen álle noten ertoe.
De groene driehoekjes van Appeltjesblad op de witte muzieknoot zijn een verwijzing naar de roze driehoek, het symbool van de homobeweging. Witte chrysantjes op beide muzieknoten én in het bloemenwater symboliseren loyaliteit en eerlijkheid. Misschien trouw blijven aan jezelf, aan wie je bent?
—–
[1] Spreekwoord: minder opscheppen, een minder grote mond hebben.
Uit de liturgie:
‘Je doet iets voor de samenleving als je de mensen muziek geeft en ze muziek laat horen. Als vrouw, als man, als homo of als hetero. Wat maakt dat in vredesnaam uit.’[2] ‘Bevrijding ontstaat uiteindelijk vanuit compassie, niet vanuit nog meer geweld.’[3] Gij kleedt de bloemen op het veld (…) Uw liefde heeft het voortgebracht.[4] Er zijn geen (…) mannen of vrouwen – u bent allen één in Christus Jezus.[5]
——
[2] Slottekst: Frieda Belinfante, uit ‘Een schitterend vergeten leven’ (2015).
[3] Openingstekst: Saskia Diesing, filmmaakster.
[4] Lied: ‘Zolang er mensen zijn op aarde’ Matt. 6: 26-30 (t. ‘H. Oosterhuis, m. T. de Marez Oyens).
[5] Galaten 3: 28.
Creatief en duurzaam hergebruik: Gietertje afkomstig van Lidy van der Spek, textielkunstenares, die ‘schildert’ met naald en draad. Ondergrond: via het grofvuil.
7 mei 2023: Vrede en vrijheid met 160 tinten bruin
Serie: Paulus in Galaten 3:28.
Thema: Slaaf of vrije – Onesimus.
Voorganger: Henk Schouten
Liturgische schikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag.
Floriografie:
De liturgische kleur is wit en de roos het symbool van liefde. Zowel de duif als de olijftak[1] zijn voor de Grieken het symbool voor de vrede. De Davidster is het symbool van het jodendom. Flesjes in donkere kleuren en flesjes in bruin inpakpapier symboliseren de ‘160 tinten bruin’, de naam van het kunstzinnige (afstudeer)project van Wim Kuin met als doel bezinning en bewustwording rondom het slavernijverleden. Groen is de kleur van de hoop. Klimopblad symboliseert trouw, omdat deze plant zich met hechtwortels overal aan vasthoudt. De Spaanse Margriet houdt van de zon en opent alleen dan haar bloemblaadjes. De bloem staat voor al het goede in de wereld. Ondanks de pijn en het puin blijven er bloemen bloeien. De Spaanse Margriet is de bloem van zuiverheid en onschuld. Ook wit is de kleur van de onschuld. Goud is de kleur van de zon en de zon symboliseert God. Is het toeval dat de vredesduif op de brokstukken in de zon van puur goud lijkt?
—–
[1] Olijftakken afkomstig uit de tuin van Desirée van Keulen.
Uit de liturgie:
En weer zullen slaven (…) om bevrijding schreeuwen.[1] Hij/Zij zal onze voeten richten op de weg van de vrede.[2]
Er zijn geen Joden of Grieken meer, slaven of vrijen, (…) u bent allen één in Christus Jezus.[3] (…) Rondom zijn voeten grafstenen, puin. (…) Ik zag ons aan één tafel (…) zonder schele ogen, knechten en heren (…) En allen dronken uit één zelfde beker.[4]
Uw liefde heeft mij veel vreugde en troost gegeven.[5] Zend uw licht en uw trouw.[6]
Ik voel me slaaf van mijn verleden.[7]
Zolang er pijn is, moeten er verhalen worden verteld, ervaringen verbeeld, liederen gezongen, woorden gestameld… Alleen dan kan de pijn afnemen, door generaties heen minder pijnlijk worden.[8]
Creatief en duurzaam hergebruik: Alle flesjes komen van de Weggeeftafel in Oegstgeest. De drie glazen jampotjes met hun bruine en groene verpakking komen van Mieke Bakker. Sixtien’s Ratatouille om de hoek bij de Hooglandse Kerk schonk de twee duifjes.
—–
[1] Lied: ‘Uittochtlied’ (t. H. Oosterhuis, m. A. Oomen).
[2] Lied: ‘Lied van Zacharias’ Luc 1: 77-79 t. ‘H. Oosterhuis, m. A. Oomen).
[3] Galaten 3: 28.
[4] Lied: ‘Lied van Paulus’ (t. ‘H. Oosterhuis, m. A. Oomen).
[5] De brief aan Filemon, vers 7.
[6] Tafelgebed: ‘Zoudt Gij ooit mij beschamen (t. H. Oosterhuis, m. A. Oomen).
[7] Tekstfragment van: Wim Kuin uit: ‘160 tinten bruin’.
[8] Tekstfragment van Desirée van Keulen uit: ‘Wie de pijn heeft mag het zeggen…’
5 maart 2023: Liefde schenken aan die Ene
Serie: De tien woorden. Thema: Tweede en zevende gebod: geen andere goden/geen overspel.
Voorganger: Karin van den Broeke
Liturgische schikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag.
Floriografie:
De liturgische kleur in de Veertigdagentijd is paars, maar een rode roos verwijst in kleur, bloem en symboliek naar de liefde.
Vrouwelijk klimopblad heeft de vorm van een hart en is het symbool van trouw. Laten we liefde schenken aan die Ene, met én zonder hoofdletter…
Dianthus barbatus of Duizendschoon of in de volksmond ‘lievemanneke’ is een goddelijke bloem: ‘Dia’ is God en ‘anthus’ is bloem in het Grieks. Dianthus symboliseert gevoelens van liefde, genegenheid, dankbaarheid en bewondering.
De Viburnum tinus of groenblijvende Sneeuwbal draagt in de winter al verleidelijke kleine witte en roze bloemetjes en is zeer geliefd bij bloemisten als ‘groen’. Ook voor ongedierte is het groen onweerstaanbaar. Dat de liefde van witte vliegjes, bladluizen of kevertjes door de maag gaat is goed te zien aan de gehavende blaadjes.
Paarse Freesia is het symbool van blijvende vriendschap, vertrouwen, onvoorwaardelijke liefde, waardering en trouw. De paarse Anemoontjes symboliseren vergeten liefde, de dood van een geliefde of het verliezen van een geliefde aan iemand anders.
Uit de liturgie:
De economie van het hart – de complexe mix van verlangens die een mensenleven sturing geeft. (…) Denken, voelen en handelen zijn geworteld in verlangen. (…) Toch kan Godsverlangen wel worden gevoed. Woord en sacrament, lied en gebed, kerkelijke architectuur en liturgische kalenders.[1] (…)
Het hart dat ontvangt zij gezegend. (…) Gij onze enige ware.[2] Gij zijt mijn God.[3] Keer ons toe naar elkaar.[4] Mijn zusje, mijn geliefde, mijn verre vriend. Mijn hart is aan.[5]
Vereer naast Mij geen andere goden. (…) Want Ik, de HEER, uw God, duld geen ontrouw (…) Als ze Mij liefhebben en doen wat Ik gebied, bewijs Ik mijn trouw tot in het duizendste geslacht. Pleeg geen overspel. [6]
Creatief en duurzaam hergebruik:
De witte schenkkan komt van de Weggeeftafel in Oegstgeest, een initiatief van Hester Scheltens. Het grote stenen kopje is eigen bezit en krijgt een tweede leven als liturgische schikking.
——
[1] Herman Paul in De slag om het hart. Over secularisatie van verlangen.
[2] Lied: ‘Onstilbare tonen’ (t. H. Oosterhuis, m. T. Löwenthal).
[3] Lied: ‘Psalm 42 — gezang’ (t. H. Oosterhuis, m. B. Huijbers).
[4] Lied: ‘Keer U om’ (m. H. Oosterhuis, m. A. Oomen).
[5] Lied: ‘Voordat ik bomen zag’ (t. H. Oosterhuis, m. A. Oomen).
[6] Exodus 20, 3-6 en 14 (NBV21).
19 februari 2023: Bloemen als ogen in luchtlagen?
Thema: Psalm 82: Wie of wat beheerst ons leven?
Voorganger: Mirjam Elbers, liturg: Japke van Malde
Liturgische schikking, foto, floriografie en beheer webpagina: Monique van der Gaag.
Floriografie:
De Magnolia staat voor liefde voor de natuur, trouw en idealisme. In de knoppen is de wit met roze bloem verborgen. We kunnen de bloem nog niet zien, maar we geloven[1] dat die er is.
Op verschillende hoogtes hangen piepkleine glazen vaasjes[2] met mini-gerbera’s als het ware in luchtlagen. Maar gelukkig niet in een vacuüm, niet in het luchtledige, want ze hebben houvast aan de kale takken, zoals wij vaste grond onder onze voeten hebben via ons geloof, onze relatie met God.
De bloemen kijken ons aan met roze en witte wimpers rondom zwarte ogen. De symboliek van de Gerbera is dankbaarheid voor het leven dat ons gegeven is.
——-
[1] Synoniem van geloven in deze betekenis is: denken, aannemen, ervan uitgaan, overtuigd zijn.
[2] Doel: waterdrager. Kenmerk van glas: zeer sterk, maar ook breekbaar. Bijbelse symboliek: de breekbaarheid van het leven.
Uit de liturgie:
Waarom, wanneer uit welke luchtlaag? Uit hoe diep luchtledig werden wij. (…) Dag van vandaag: (…) wie zijn wij: (…) ik en Gij.[1] God staat in de godenvergadering. In het midden der goden houdt hij gericht.[2] Die zegt God te zijn, laat zij tevoorschijn komen. [3]
Wie, wat is ‘God’? Er zijn zoveel goden of godsvoorstellingen, maar de eeuwen door zijn het er eigenlijk twee: de heidense en de bijbelse, de Natuur en de God van Israël. (…)
Waar de natuur als God wordt vereerd, (…) als het gegevene, het bestaande, de natuur het laatste is, dan is er nooit een afstand, een ruimte om tegen de macht of de machthebber op te treden.[4]
De vonken van uw naam zijn ogen in ons hart. In flarden hangt uw woord om onze wereld heen.[5]
——-
[1] Lied: ‘Staan in licht’ (t. H. Oosterhuis, m. A. Oomen). Uitleg over dit dubbellied door Gerard Swüste op https://www.tweeofdriebijeen.nl/staan-in-licht-een-dubbellied/. Het eerste couplet gaat over het mysterie van onze geboorte, onze menswording. Het tweede couplet beschrijft de relatie van de mens met de Eeuwige, de Levende, God.
[2] Psalm 82:1 in vertaling van Mirjam Elbers.
[3] Lied: ‘Die zegt God te zijn’ Exodus 40:38/Markus 10:38 (t. H. Oosterhuis, m. A. Oomen).
[4] Uit deel 15 van verzameld werk van K.H. Miskotte.
[5] Lied: ’Een lied tot Jezus Christus’ (t. H. Oosterhuis, m. J. Tabouret).
Creatief en duurzaam hergebruik:
De kleine vaasjes in de takken van de Magnolia komen van de Weggeeftafel in Oegstgeest, een initiatief van Hester Scheltens. De hoge vaas is eigen bezit en krijgt een tweede leven als liturgische schikking.
29 januari 2023: Wit- of bruinbrood des levens?
Liturgische schikking, foto, floriografie en beheer webpagina: Monique van der Gaag.
Creatief en duurzaam hergebruik:
Het bord en de schaal op voet zijn gekocht bij de SOEK, de Stichting OEgstgeester Kringloop.
Floriografie:
Rode rozen zijn een teken van liefde. Op het (ontbijt)bord ligt één sneetje bruinbrood. En op de schaal op voet liggen warempel twee sneden witbrood. De drie sneetjes brood verwijzen naar de Drie-eenheid van drie personen: God de Vader, God de Zoon, en God de Heilige Geest.
Goudgele korenhalmen staan symbool voor ‘het brood des levens’. Goud verwijst naar God. Het groen van conifeer en laurierblad draagt als betekenis eeuwig leven, omdat deze bomen ook in de winter groen blijven. Groen is de kleur van de hoop. Gypskruid is de bloem van de vriendschap en de witte bloemetjes van de Waxflower staan voor blijvende liefde.
Uit de liturgie:
Liefde (…), wijn van liefde, brood des levens. Liefde tegen liefdespijn, vriendschap tegen duizend vrezen. [1]
Manna of brood uit de hemel. [2]
“Ik ben het brood dat leven geeft”, zegt Jezus.
“Wie bij mij komt, zal geen honger meer hebben en wie in mij gelooft, zal nooit meer dorst hebben.” [3]
Ik zal er zijn zoals brood. (…) Iemand die zijn brood deelt met een ander (dus) nemen wij dit brood (…) en zoeken naar elkaar om mens te zijn. [4]
Onze Vader, (…) geef ons heden ons dagelijks brood. [5]
—-
[1] Lied: ‘Boek jij bent geleefd’ (t. H. Oosterhuis, m. A. Oomen).
[2] Johannes 6: 32.
[3] Johannes 6: 35.
[4] Tafelgebed: Toen hebt gij, God die leeft.
[5] Gezongen gebed: Onze Vader.




