Ekklesia Leiden
Liturgische schikkingen 2e halfjaar 26
Opening academisch jaar: Ik & Jij, vrij naar Martin Buber, 6 september 2026
Liturgische bloemschikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag
Viering bij de opening van het academisch jaar met
voorganger: Claudia Bouteligier
liturg: Rob van Waarde
thema: Relatie en persoon in juridisch onderwijs
Uit de liturgie:
‘De wereld is voor de mens tweevoudig naar zijn tweevoudige houding. De houding van de mens is tweevoudig naar het tweevoud van de grondwoorden die hij kan spreken (…) Het ene grondwoord is het woordpaar Ik‐Jij. Het andere grondwoord is het woordpaar Ik‐Het. (…) wanneer zij gesproken worden, stichten zij iets, dat voortaan bestaat. (…) Want waar iets is, is een ander iets; ieder Het grenst aan een ander Het (…) hij staat in de relatie.’ (…) ‘Alle werkelijke leven is ontmoeting’. [1] Ik leef niet echt, als Gij niet met mij zijt. [2]
——-
[1] Citaat uit de Schriftlezing uit: Martin Buber, Ik en Jij.
[2] Oecumenische liedbundel Zangen van zoeken en zien, lied 372a: ‘Vriendelijk licht’ (t. H. Oosterhuis, m. B. Huijbers).
Floriografie of beschrijving van de symboliek van de bloemen:
De zondagen, vanaf de zomer tot diep in de herfst, noemen we de Grote Groene Tijd met als liturgische kleur groen van hoop. Het et- of &-teken is grasgroen en verbindt de twee vaasjes met daarop het woordpaar Ik & Jij. In de twee vaasjes staan drie verschillende soorten bloemen. Drie verwijst naar de Drie-Eenheid of naar God. Drie zaaddoosjes van het Juffertje-in-het-Groen steken uit het boeket als teken van liefde, trouw en toewijding. Limonium heeft talrijke bloemetjes en symboliseert een sterke relatie. De bloem bloeit in het kustgebied en kan tegen een stootje. Auberginekleurige Helleborus staat voor hoop en bescherming.
Creatief en duurzaam hergebruik:
Het groene pitriet, het wikkeldraad en de twee amberkleurige vazen komen uit de vazenkast van Monique van der Gaag.
Zomerdienst 9: Hosta-hart met bloemen bij de Regenboogviering, 30 augustus 2026
Liturgische bloemschikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag
serie: Negende Zomerdienst
thema: Regenboogviering
voorganger: Sonja van der Meulen / liturg: Rinske Boersma
Uit de liturgie:
Ongestraft mag liefde bloeien, vrijuit zoeken naar de zon. (…) Leg de liefde niet aan banden (…) Geef haar bloemen nooit uit handen (…) laat haar stromen als een bron. [1] We hebben dan ook dit gebod van Hem gekregen: wie God liefheeft, moet ook de ander liefhebben. [2]
——
[1] Oecumenische liedbundel Zangen van zoeken en zien, lied 536: ‘Ongestraft mag liefde bloeien’ (t. S. de Vries, m. W. Rowlands).
[2] Johannes 4: 21.
Floriografie of beschrijving van de symboliek van de bloemen:
De zondagen, vanaf de zomer tot diep in de herfst, noemen we de Grote Groene Tijd met als liturgische kleur groen van hoop.
Op een lichtgroen hartvormig Hosta-blad bloeien verschillende soorten kleurige bloemen in alle kleuren van de regenboog. Hosta-blad staat voor vriendschap, loyaliteit en diepe liefde binnen relaties. In het oog springend is de gele mini-zonnebloem, die de gelovige mens symboliseert, die de ogen altijd op God gericht houdt, zoals de zonnebloem zich de hele dag draait naar waar de zon staat. De zon is het symbool voor God. Naast de mini-zonnebloem staat op een fragiele steel een oersterke paarsrode Cosmea als symbool voor liefde. Paarse, witte en roze Astertjes symboliseren ook liefde. De Zonnehoed en de dieproze Zinnia staan voor vreugde. Twee geurende geeloranje Afrikaantjes of Tagetes symboliseren een positieve levenshouding om met blijdschap het leven te vieren…
Creatief en duurzaam hergebruik:
Het houten onderbord komt uit één van de kringlopen in de regio, het mos had Monique van der Gaag nog in huis.
Zomerdienst 8: Het Onze Vader met Goddelijke bloemen, moed en hoop, 23 augustus 2026
Liturgische bloemschikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag
serie: Zomerdienst
voorganger/ liturg:
Owe Boersma
Uit de liturgie:
Mattheus 6: 12-13 (NBV21): Vergeef ons onze schulden, zoals ook wij vergeven wie ons iets schuldig is.
Floriografie of beschrijving van de symboliek van de bloemen:
De zondagen, vanaf de zomer tot diep in de herfst, noemen we de Grote Groene Tijd met als liturgische kleur groen van hoop.
Wat doet dat ‘rolletje groen plakband’ daar? Het opgerolde Leliegras staat voor de oneindigheid: de eeuwigdurende cyclus van vergeven en vergeven worden. Het is een actief en dynamisch proces. Het één is met het andere verweven. Een cirkel heeft geen begin en geen einde en is het symbool voor oneindigheid of voor God. Goud is de kleur van God. Op een ronde, gouden schaal staan daarom bloemen op een geweven ondergrond van lange, slanke, groene bladeren van het Leliegras, dat loyaliteit en vriendschap symboliseert. Drie is het getal dat naar de Drie-Ene God oftewel naar God verwijst. Drie bleekroze pluimpjes Spirea staan voor liefde en waardering en aan hun voeten bevinden zich drie witrode trosanjers, die uit de familie van de Dianthus komen en ‘Bloemen van God’ heten in de vertaling. Drie zaaddoosjes van de Papaver als symbool van de hoop kregen een gouden kleur om de betrokkenheid van God te benadrukken. Déze drie plukjes Solidago of Gulden Roede lijken wel omgewaaid! Om elkaar te kunnen vergeven is het belangrijk om moedig rechtop te blijven staan. Deze bloem kan dat, zelfs in hete en droge zomers…
Creatief en duurzaam hergebruik:
Bloem & Passie by Dacor in Oegstgeest schonk de trosanjertjes. Het Leliegras komt uit de ecologische tuin van Monique van der Gaag. De drie zaaddozen van de klaproos plukte Monique uit haar eigen voorraad en verfde ze goud. De schaal uit Monique’s vazenkast komt oorspronkelijk uit de SOEK, de Stichting OEgstgeester Kringloop.
Zomerdienst 7: Zonnebloem en… drie kopjes op het mos, 16 augustus 2026
Liturgische bloemschikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag
serie: Zevende Zomerdienst
thema: ‘Gehoord worden’
gastvoorganger: Desirée van Keulen
liturg: Henk Schouten
Floriografie of beschrijving van de symboliek van de bloemen:
De zondagen, vanaf de zomer tot diep in de herfst, noemen we de Grote Groene Tijd met groen van hoop als liturgische kleur.
Drie onschuldige witte kopjes met afbeeldingen van blauwe bloemen staan naast elkaar op een blauwe schaal met veerkrachtig mos, dat goed is in overleven. Blauw is de kleur van de hemel en duidt op de aanwezigheid van het hemelse, het goddelijke. Drie (blauwe) korenaren verwijzen naar ons dagelijks brood, dat schaars was in oorlogstijd. Er werd honger geleden. ‘Geef ons heden ons daaglijks brood’ is een beladen zin in het Indisch Onze Vader-gebed. Dat geldt ook voor de woorden ‘verlos ons van het kwade’. Men bad zingend in de hoop dat er spoedig een eind kwam aan de wreedheden van de Japanse bezetter.
De kopjes zijn met elkaar verbonden via een gekrulde gouden draad door hun oren. Begint elkaar horen met verbinding? Gaat gehoord worden ook over elkaar zien? Hoe staan de kopjes erbij? Verbeelden ze de drie generaties: de eerste generatie voerde de oorlog, de tweede na-oorlogse zijn hun kinderen, de derde de kleinkinderen?
Het middelste kopje staat op een voet(stuk) en draagt drie rode Anjers of bloemen van God. Drie verwijst naar de Drie-Eenheid: er is
één God, die zichtbaar is in drie personen: God de Vader, God de Zoon en de Heilige Geest. Paarse bloemetjes van het Duifkruid reiken
naar de hemel. De Duif is het symbool voor de Geest. En ‘De geest overwint’ staat op het Indisch monument in Den Haag. Het betekent,
dat de mentale veerkracht en de ‘levensenergie’ groter zijn dan de vernederingen en de ontberingen.
Het ene kopje is omgevallen, maar er groeit een grote zonnebloem uit. De zonnebloemen bij het Indisch monument tijdens de Indië-Herdenking op 15 augustus staan voor kracht, licht, leven en hoop. In de christelijke symboliek verwijst de zonnebloem naar de gelovige, die de ogen steeds op God gericht houdt, zoals de zonnebloem zich draait naar de zon, waarbij de zon symbool staat voor God. Onder de zonnebloem groeit klimop als teken van Gods trouw, dat hij ons altijd vasthoudt, net zoals de klimop met zijn hechtwortels.
Het andere staat op zijn kop: uit de voet groeien Blauwe Distels als teken van veerkracht, maar ook van pijn en lijden. Een distel heeft stekels, maar een zacht hart.
Uit de liturgie:
Het Indisch Onze Vader: Onze Vader die in de hemel zijt, // (…) // Geef ons heden ons daaglijks brood // (…) // En leid ons niet in bekoring, // maar verlos ons van het kwade. // Amen, Amen.
Creatief en duurzaam hergebruik:
De schaal en de kopjes komen uit de oudste kringloop van Leiden. Monique van der Gaag spoot de zilverkleurige schaal blauw, omdat de bloemen op de kopjes ook blauw zijn.
Zomerdienst 6: Wie valt er hier uit de boot? 9 augustus 2026
Liturgische bloemschikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag
serie: Zesde Zomerdienst
thema: Uit de boot gevallen
Voorganger/ liturg:
Japke van Malde
Floriografie of beschrijving van de symboliek van de bloemen:
De zondagen na Pinksteren tot de Advent of vanaf de zomer tot diep in de herfst, noemen we de Grote Groene Tijd met groen als liturgische kleur: van groei en hoop. Groene geborduurde grassprieten op de witte mand symboliseren verbondenheid.
Een groep staat in een kring of cirkel en steekt de gele koppen bij elkaar om te overleggen. Men staat arm in arm, men houdt elkaars groene handen vast. De groep sluit de gelederen voor Iemand: Degene is zojuist zowel letterlijk als figuurlijk ‘uit de boot gevallen’. Jezus hoorde er eerst wel bij en toen niet meer. Er is overigens een verschil met ‘buiten de boot vallen’: dan heeft iemand er nooit bij gehoord. Daarvan is hier geen sprake. De gele hoofden zijn Craspedia en staan voor vreugde. Vreugde als men onderdeel is van de groep.
Op een groenblauwe distelzee van pijn en lijden met witte schuimkoppen van IJslands mos dobbert een onschuldig wit bootje, waar net Iemand uitgevallen is. Wie? Goed zichtbaar is Zijn gouden hoofd van de zaaddoos van de klaproos met een gouden aureooltje, dat verwijst naar de Goddelijkheid van de drager. Klaproos staat symbool voor hoop. IJlands mos is een korsmos, die groeit in gebieden waar het koud is, zoals IJsland en geeft veerkracht in het omgaan met moeilijke situaties. De kleding bestaat uit een groen gewaad van Wilde Peen of Dacus carota, waarvan de witte bloemschermen na de bloei krom trekken en een kommetje vormen. Weliswaar familie van de oranje wortel, ruikt ook naar wortel, maar heeft slanke witte penwortels. De (uitgebloeide) bloem symboliseert liefde en is langs de kant van de weg geplukt.
Uit de liturgie:
(…) en zij stonden op, dreven Hem de stad uit (…) [1]
——-
[1] Lucas 4: 29 (Herziene Statenvertaling).
Creatief en duurzaam hergebruik:
Het witte rieten mandje schonk Tanja van Leeuwen. Het groene borduurwerk op de rand bracht Monique van der Gaag aan met gemêleerde breiwol. Het bootje is een leeg blad uit een Mini-Bieb boek.
Zomerdienst 5: Barmhartigheid (kun je) schenken, aan jezelf en aan de ander! 2 augustus 2026
Liturgische bloemschikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag
serie: Vijfde Zomerdienst
thema: Van de Straat / Barmhartigheid & Naastenliefde
Voorganger: Marie van der Gaag (geen familie)
Liturg: Rinske Boersma
Floriografie of beschrijving van de symboliek van de bloemen:
Er is vandaag geen floriografie, maar de liturgische schikking spreekt voor zichzelf.
Er is ook geen liturgische schikking op de liturgische tafel: die brengt de liturgische schikster graag komende week langs op De Bakkerij voor Marie van der Gaag en de mensen uit haar gemeenschap rondom het Straatpastoraat, van wie er één de lezing zal doen. Er zijn vier kleine bloemstukjes om te ontvangen.
Uit de liturgie:
Barmhartige Samaritaan Lucas 10: 25-37 (NBV21).
Creatief en duurzaam hergebruik:
Bloem & Passie by Dacor in Oegstgeest schonk de heerlijk geurende Dille en de Asparagus, waarvoor veel dank. Het rode kannetje komt uit de vazenkast van Monique van der Gaag en de kopjes zijn geschonken en/of komen van de Weggeeftafel van Hester Scheltens.
Zomerdienst 4: De kruik van Maria Magdalena of toch niet? 26 juli 2026
Light Liturgische bloemschikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag
serie: Vierde Zomerdienst
thema: Wie is Maria Magdalena?
Voorganger/ liturg: Tanja van Leeuwen
Floriografie of beschrijving van de symboliek van de bloemen:
De zondagen na Pinksteren tot de Advent of vanaf de zomer tot diep in de herfst, noemen we de Grote Groene Tijd met groen als liturgische kleur: van groei en hoop. Een kruik hoort oorspronkelijk niet bij Maria Magdalena, maar in de kerkgeschiedenis krijgt ze wel een kruik in handen: zo wordt ze herkenbaar.
Ook in de liturgie van vandaag komt geen kruik voor: het is daarom gewaagd om uit een witte kruik rode, geurende rozen als teken van liefde te laten komen, vergezeld door witte Cosmea’s nog in knop, die eveneens liefde symboliseren. Drie blauwe kogeldistels staan voor het lijden, maar ook voor vastberadenheid en kracht. Maria Magdalena is een moedige vrouw. En het getal drie verwijst naar de Drie-Ene God of de Drie-Eenheid. De Grote Pimpernel tot slot is de bloem, die als betekenis heeft het vergeefs zoeken naar iemand, wat een ontroerende verwijzing is naar het lege graf.
Uit de liturgie: Van de liefde // Moge liefde mijn element zijn. // Dat ik liefde adem, // in en uit. // Dat liefde mij omringt, // dat liefde mij draagt. [1] Kort daarop begon hij rond te trekken (…) om het goede nieuws over het koninkrijk van God te verkondigen. De twaalf vergezelden hem, en ook enkele vrouwen die van boze geesten en ziekten genezen waren: Maria uit Magdala, bij wie zeven demonen waren uitgedreven (…) [2] De vrouwen die het graf bezochten, waren Maria uit Magdala, Johanna, Maria de moeder van Jakobus, en nog enkele andere vrouwen die hen vergezelden. [3] Maria uit Magdala ging naar de leerlingen en zei tegen hen: ‘Ik heb de Heer gezien!’ [4]
——–
[1] H. Stufkens, Waarvoor ik dien. Gebeden gedichten (1999).
[2] Lucas 8: 1-2.
[3] Lucas 24:10.
[4] Johannnes 20:18
Creatief en duurzaam hergebruik:
Hester Scheltens, eigenaresse van de Weggeeftafel in Oegstgeest verzamelde de prachtige ‘halve kruik’ en schonk hem aan Monique van der Gaag, die altijd dankbaar verkondigt dat haar mooiste vazen van deze Weggeeftafel komen.
Zomerdienst 3: Waar is de Judaspenning? 19 juli 2026
Light Liturgische bloemschikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag
serie: Derde Zomerdienst
thema: De gelijkenis van de verloren penning
Voorganger: Marcel Barnard, liturg: Tanja van Leeuwen
Floriografie of beschrijving van de symboliek van de bloemen:
De zondagen na Pinksteren tot de Advent of vanaf de zomer tot diep in de herfst, noemen we de Grote Groene Tijd met groen als liturgische kleur: van groei en hoop. Een watermeloen is tegelijkertijd eten en drinken: stilt de honger en lest de dorst. Zeker op warme zomerdagen. De buitenkant is groen gestreept, het vruchtvlees rozerood. Die kleur hebben ook de rozen als teken van liefde (God is liefde): het zijn er drie, waarmee ze verwijzen naar de Drie-Eenheid. Naast de rozen staan kleine dieproze lang bloeiende bloemetjes van de Kalanchoë met dikke bladeren, die overvloed symboliseren: er zal geen honger en dorst meer zijn. De lichtgroene en donkerroze bramen staan eveneens voor overvloed. De lichtgroene, bloeiende Oregano, die lege plekjes in het bloemstuk vult, staat voor vreugde. De enige plant die munten draagt is de Judaspenning. De platte zaaddozen verwijzen naar het Bijbelse verhaal waarin Judas Iskariot Jezus verraadde. Geld speelt hier een negatieve rol. Bij de teruggevonden munt speelt geld juist een positieve rol. Daarom zijn de normaal zilverwitte Judaspenningen deze keer goud in de kleur van God.
Uit de liturgie: (…) kwamen Hem opzoeken om naar Hem te luisteren. (…) En als een vrouw tien drachmen heeft en er één verliest, (…) zoekt ze alles af tot ze het muntstuk gevonden heeft? En als ze het gevonden heeft, roept ze haar vriendinnen en buren bijeen en zegt: “Deel in mijn vreugde, want ik heb de drachme gevonden die ik kwijt was.” [1] Dat dorst en honger zijn verdwenen (…) hij zal zijn ogen niet geloven. [2]
———
[1] Uit de Schriftlezing: Lucas 15,1, 8 (NBV).
[2] Oecumenische liedbundel Zangen van zoeken en zien, lied 420: ‘Deze wereld omgekeerd’ (t. H. Oosterhuis, m. B. Huijbers) 1 Korinthiërs 1:18-22.
Creatief en duurzaam hergebruik:
Monique van der Gaag kocht uit eigen middelen een watermeloen en holde hem uit voor deze liturgische schikking. De Judaspenning komt uit de Kruidentuin en verfde Monique goud. Ook de Oregano komt daarvandaan.
Zomerdienst 2: Waar Gij uw voet zet bloeit het, 12 juli 2026
Light Liturgische bloemschikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag
serie: Tweede Zomerdienst
thema: De gelijkenis van de Talenten
Voorganger/ liturg: Owe Boersma
Floriografie of beschrijving van de symboliek van de bloemen:
De zondagen na Pinksteren tot de Advent of vanaf de zomer tot diep in de herfst, noemen we de Grote Groene Tijd en heeft groen als liturgische kleur, van groei en hoop. Drie vaasjes bevatten daarom groen bloemenwater. Bloemen drinken als het ware de hoop, want: ‘Waar Gij uw voet zet, bloeit het’. Waar God is, komt alles tot bloei: bloem én mens. De zonnebloem staat symbool voor de gelovige, die de ogen steeds op God gericht houdt net zoals de zonnebloem zich naar de zon draait, waarbij de zon God symboliseert. Delphinium staat voor grote liefde van God, net zoals de roos. De distels staan voor het lijden zelf en plekken op aarde waar het een hel is, waar men weent, jammert en knarsetandt: waar God niet is. Toch zijn er drie vaasjes met bloemen: in het vertrouwen dat God er wel is, in het getal drie, dat naar de Drie-Eenheid of naar God verwijst. Drie personen en maar één God.
Uit de liturgie:
Waar Gij uw voet zet, bloeit het. [1] En den ene gaf hij vijf talenten; en den ander twee en den derden een, een iegelijk naar zijn vermogen, en verreisde terstond. (…) Maar die het ene ontvangen had, ging heen en groef in de aarde, en verborg het geld zijns heren (…) En werp den onnutten dienstknecht uit in de buitenste duisternis, daar zal wening zijn en knersing der tanden. [2]
Of in de NBV: Aan de een gaf hij vijf talenten, aan de ander twee, en aan nog een ander één, ieder naar wat hij aankon. Toen vertrok hij. (…) Degene die één talent ontvangen had, besloot het geld van zijn heer te verstoppen: hij begroef het. (…) Uit angst besloot ik uw talent te begraven, alstublieft, hier hebt u het terug. (…) En die nutteloze dienaar, gooi die eruit, in de uiterste duisternis, waar men jammert en knarsetandt.
——-
[1] Citaat uit Psalm 65: uit 150 psalmen vrij – Huub Oosterhuis, dertiende druk 2023, p. 106-107.
[2] Matthëus 25:15, 18, 30 Statenvertaling. Er was geen opgave, daarom koos de liturgische schikster de twee vertalingen zelf ter illustratie.
Creatief en duurzaam hergebruik:
Het krat met de drie vaasjes en het ecologische groene bloemenwater komen uit de vazenkast van Monique van der Gaag.
Zomerdienst 1: Takkenvaas met Scharnierbloem, Anjer en Klaprooszaadbol, 5 juli 2026
Liturgische bloemschikking, foto, floriografie en beheer webpagina:
Monique van der Gaag
serie: Eerste Zomerdienst
thema: Veerkracht kun je leren
Voorganger / liturg: Rien Wattel
Floriografie of beschrijving van de symboliek van de bloemen:
Op de zondagen na Pinksteren tot de Advent breekt de Grote Groene Tijd aan en is de liturgische kleur groen van groei en hoop. De bloem, die werkelijk veerkracht laat zien, is de Scharnierbloem: de roze bloem kan alle kanten op geduwd worden, maar breekt niet. Er staan steeds drie dezelfde bloemen in de takkenvaas. Drie Anjers maken heel duidelijk het goddelijke zichtbaar via het getal drie dat naar de Drie-Eenheid verwijst. De Anjer is een Dianthus ofwel een bloem van God. Ook drie Klaprooszaadbollen zijn zichtbaar als teken van troost en veerkracht.
Vaste gastvoorganger Rien Wattel mailde me afgelopen week een foto van het schilderij van Pekka Halonen van de omgevallen den met kronkelige takken, die zowel veerkracht als standvastigheid uitstraalt en naar de Finse bevolking verwijst. Ik herinnerde me meteen dat ik een ‘takkenvaas’ had. Op de krachtige boomstronk staat in een groene jurk in de kleur van de hoop een dame met hoed maar zonder voeten. Ze staat op ‘veren’ om veerkrachtig door het leven te kunnen stappen. In haar handen houdt ze de Scharnierbloem vast en naast en achter haar staan drie Klaprooszaadbollen.
Uit de liturgie:
(…) In de mensen die volharden, trouw en onbevangen zijn, in wie opstaan, in wie troosten, weten wij: Jij zult er zijn. [1] Deze vrouw was van Syro-Fenisische afkomst en geen Jodin; ze smeekte Hem om bij haar dochter de demon uit te drijven. [2]
—–
[1] Oecumenische liedbundel Zangen van zoeken en zien, lied 338: ‘Om de mensen, god verlaten’ (t. M. Spoelstra, m. J. Strainer).
[2] Uit de Schriftlezing Marcus 7:26.
Creatief en duurzaam hergebruik:
De prachtige ‘takkenvaas’ komt via Hester Scheltens, eigenaresse van de Weggeeftafel in Oegstgeest. De afgezaagde boomstronk komt van een omgewaaide boom in het bos. Het popje uit de Stichting Oegstgeester Kringloop en het roze ijzerdraad uit de vazenkast van Monique van der Gaag.





